Meme Kanseri ve Beslenme

İnsanın büyümesi, sağlığının korunması ve geliştirilmesi için gerekli olan enerji ve besin öğelerinin her birinin bireyin gereksinimi kadar alması ve vücutta uygun şekilde kullanılmasına "Yeterli ve Dengeli Beslenme" denir. Oysa beslenme karnını doyurmak gibi algılanmaktadır. Yaptığımız beslenme yanlışları kanserin tetiklenmesine neden olmaktadır.
Peki nedir bu yanlışlar?

1. Yüksek oranda yağlı beslenmek

Özellikle görünmeyen yağların fazla tüketilmesi risk taşır. Et, süt, yoğurt gibi doğal ürünlerde bulunan yağlar kan kolesterol düzeyini arttırdıkları gibi akciğer, kolon, rektum, meme ve prostat kanser riskleri artmaktadır. Yanmış yağ tüketimi hem kanserojen maddelerin hem de bazı kanser ilerletici maddelerin alınması ile hem de vücutta hücrelere zarar veren serbest radikallerin alınması ile kanserojen etki gösterir. Bunun dışında sağlıklı olduğu bilinen zeytinyağı, ayçiçek, soya yağlarının bile gereğinden fazla kullanımı kilo alımını arttırdığı gibi olumsuz etkilerini de gösterir.

2. Sebze ve meyveden sınırlı beslenmek

Sağlıklı bireylerin günlük vitamin ve mineral gereksinimler içi 3-4 porsiyon meyve, 2-3 porsiyon da sebze tüketmesi gerekir. Ayrıca A,C,E vitaminleri ile beta karoten, likopen, polifenoller gibi flavonoidler vb. antioksidan vitaminlerin ve bileşiklerin yetersiz alınması kanser riskini arttırabilir.

3. Az posalı beslenmek

Günlük lif ihtiyacı ortalama 25-30 gram kadardır. Türk toplumu ortalama 15 gr. kadar lif tüketmektedir. Diyet posası, kanser yapıcı veya kimyasal zehirli bazı maddelerin bağırsaklardan atımını kolaylaştırarak ve bağırsaktaki yararlı bakterilerin çoğalmasını sağlayarak kanseri riskini azaltır. Günlük ihtiyacımız olan sebze ve meyve tüketiminin yanında haftada en az 3 kez baklagiller tüketilmelidir. Ekmek seçimleri de tam buğday, çavdar, tam tahıllı ekmeklerden yana olmalıdır.

4. Yanlış pişirme yöntemleri

Kızartma veya yüksek ısıda ızgara yöntemleri besinlerin vitamin-mineral değerlerinin kaybolmasına neden olduğu gibi kimyasal kanser yapıcıların oluşmasına neden olur. Bu nedenle daha düşük ısıda fırın veya haşlama yöntemleri tercih edilmelidir.

5. Sigara ve alkol

Sigara ile birlikte alınan alkol kanser riskini birkaç kat artırmaktadır. Ayrıca alkol kanserden korunacak şekilde beslenmeyi de olumsuz etkilediğinden kanser riskini artıran maddeler arasında yer almaktadır.

6. Gıda katkı maddeleri

Gıda katkı maddeleri besinin bileşimindeki besin öğelerinin kaybını önlemek, besin kalitesini ve sağlamlığını sürdürmek, besinin raf ömrünü uzatmak, tat, koku, yapı ve görünüşünü geliştirmek amaçları ile kullanılan, besinin yapısında bulunan veya kimyasal olarak yapılıp besine ilave edilen maddelerdir. Özellikle salam, sosis, sucuk gibi et ürünlerinin raf ömrünü uzatmak için koruyucu katkı maddesi olarak kullanılan nitrit ve nitrat tuzları, doğal veya yapay antioksidanlar, renk vericiler, yapay tatlandırıcılar dikkatli kullanılması gereken katkı maddeleridir.

Yukarıda belirtilen beslenme yanlışlarının düzeltilmesi gerekir. Bunu yalnızca kanser hastaları değil tüm sağlıklı bireyler de uygulamalıdır. Bu düzenlemelere ek olarak aşağıda belirtilen vitamin veya desteklerin alınması büyük yarar sağlar.

Antioksidan kaynakları düzenli alınmalıdır. A , C , D , E vitaminlerinden zengin besinlerin daha çok tüketilmesi gerekir.

A Vitamini :

Enfeksiyonlara karşı korur ve bağışıklık sistemini kuvvetlendirir. Kanserde kotruyan bir vitamindir, kanser yapan maddelerin etkisizleştirilmesinde önemli rol oynar. Karaciğer, süt ve süt yağı, yumurta sarısında bulunmaktadır. A vitamini günlük gereksinmenin çok üstünde alınırsa vücutta zehirlenme etkisi gösterir. Bu nedenle tablet şeklinde alınıyorsa doktorun önerdiği doz aşılmamalıdır.
Koyu yeşil, sarı, turuncu, kırmızı renkli sebze ve meyvelerde ise karotenoidler bulunmaktadır ve vücutta retinole dönüşerek A vitamini etkinliği gösterirler. Karotenlerin en iyi kaynakları, havuç, kayısı, yeşil sebzeler, domates, bal kabağı, portakal ve greyfurttur. Karotenoidler vücutta oluşan ve dışardan alınan kanser yapıcı maddeleri etkisizleştirerek kanserin oluşumunu önlerler. Karetenoidlerden biri olan likopen domateste bulunan vitamin A benzeri bir bileşik olup meme kanseri riskini azaltmaktadır

C Vitamini :

Bağışıklık sistemini kuvvetlendirir. Enfeksiyonlara karşı direnci artırır. Antioksidan özelliği ile hücreleri serbest radikallerin yıkıcı etkilerine karşı korur. Bazı zehirli maddeleri etkisizleştirerek kanser engelleyici etki gösterir. Özellikle sigara içen kişilerde C vitamini gereksinmesi çok daha fazladır. C vitamininden zengin sebze ve meyveler kuşburnu, tere, roka, maydonoz ve diğer yeşil yapraklı sebzeler, yeşil sivri biber, karnabahar, portakal, limon ve greyfurt gibi turunçgiller, domates, çilek ve patatestir.
Hassas bir vitamin olduğu için hazırlandıktan hemen sonra tüketilmelidir . Fazla pişirildiğinde C vitamini tüm özelliğini kaybeder. Bu nedenle mümkün olduğu kadar çiğ tüketilmelidir.

D Vitamini :

Kalsiyum ve fosfor gibi minerallerin kemik ve dişlere yerleşmesini ve kemik diş sağlığının korunmasını sağlar. Kalsiyumun bağırsaklardan emilimini artırır. Antioksidan etki ile serbest radikalleri etkisizleştirir. Vücutta sentezlenebilmesi için cildin düzenli olarak güneşle temas etmesi gerekir. Düzenli güneşlenme ve yeterli kalsiyum alımı ile kemik kanseri riski azalmaktadır. Bu uygulama menopoz sonrası kadınlarda meme kanseri riskini de azaltmaktadır.
D vitamininin en iyi kaynakları, karaciğer ve balıktır. Süt ve süt ürünleri ile yumurta da az miktarda bulunur.

E Vitamini :

Kanser oluşumunu engelleyen bir vitamindir. E vitamini bazı kimyasal kanser yapıcıları etkisizleştirerek kanserden koruyucu etki gösterir. E vitamini, başta bitkisel yağlar, fındık, fıstık, ceviz gibi yağlı tohumlar, tam tahıllar, kuru baklagiller ve yeşil yapraklı sebzelerde bulunmaktadır.

Prebiyotik ve Probiyotikler :

Sindirim sistemimizde özellikle bağırsaklarımızda birlikte yaşadığımız mikroorganizmalar bulunmaktadır. Bu bakteri vb. mikroorganizmalar vücudun normal bakterilerini (mikroflora) oluştururlar ve sağlığımızın sürdürülmesi için çok büyük önem taşımaktadırlar. Yapılan epidemiolojik çalışmalarda fermente süt ürünü tüketimi ile kolon ve meme kanseri gelişme riski arasında ters ilişki olduğu bulunmuştur.
Diyette lif içeren besinlerin her gün düzenli olarak tüketilmesi ve süt, yoğurt ve probiyotik maya içeren süt ürünlerinin tüketilmesi hem sağlığın korunmasında ve bağışıklık sisteminin kuvvetlendirilmesinde, hem de kanser riskinin azaltılmasında çok büyük önem taşımaktadır.

Sarımsak ve soğan :

Sülfürlü bazı bileşikler içerirler. Bu sebzelerin kansere karşı koruduğu, vücuttaki zararlı maddeleri etkisiz hale getiren enzimleri aktive ettiği, bağışıklık sistemini güçlendirdiği görülmüştür. Bu nedenle bu sebzeleri beslenmede sıkça yer verilmelidir. Mümkün olduğu kadar pişmeden tüketilmelidir.

Omega 3 Yağ Asitleri :

Kanser oluşum riskini azaltmalarının yanı sıra, birçok kanser türünün büyümesini de yavaşlatmaktadırlar. Yapılan çalışmalarda beslenme, omega 3 yağ asitleri bakımından zenginleştirildiğinde akciğer, kolon, meme ve prostat dahil çeşitli kanserlerin büyümesinin yavaşladığı gösterilmiştir. Ayrıca omega 3 yağ asitleri kemoterapi ve radyoterapi gibi kanser tedavi yöntemlerinin etkinliğini ve tedaviye yanıtı artırmaktadır. Omega 3 yağ asitlerinin bir diğer olası yararı da kanser hastalığında görülen zayıflama, kas kaybı ve kaşeksiyi (aşırı zayıflama) azaltması ve önlemesidir.
Bu koruyucu ve tedavi edici etkileri nedeniyle diyette omega 3 yağ asitlerine daha çok yer verilmesi önerilmektedir. Bu amaçla haftada 2-3 kez ızgara veya buğulama olarak balık tüketilmesi, günde 2-3 adet ceviz içi veya 5-6 adet fındık tüketilmesi, yemeklerin pişirilmesinde soya veya kanola yağının da kullanılması, bol sebze ve meyve tüketilmesi ve tam tahıl ürünler ve kuru baklagillere ek beslenme planında yer verilmesi uygun olacaktır. Keten tohumu omega 3 yağ asitleri bakımından zengindir. Ayrıca bir fitoöstrojen (bitkisel östrojen) kaynağı olması sebebiyle de beslenmede yer almalıdır.

Soya Fasulyesi :

Diyet posası, protein, omega 3 yağ asitleri, vitaminler, mineraller, izoflavonlar ve fitoöstrojenlerden zengin bir besindir. İnsan vücudundaki doğal östrojenler gibi davranan bazı kimyasal maddelere fitoöstrojenler denilmektedir. Soya fasulyesi önemli bir fitoöstrojen kaynağıdır. Fitoöstrojenler özellikle hormon bağımlı olan kanserlerin kontrol ve önlenmesinde önemli rol oynarlar. Meme kanseri, prostat ve testis kanseri gibi östrojenle ilintili kanserlerin oluşum olasılığını azaltırlar. Soyada genistein ve daidzein adı verilen östrojenik steroidlere benzer, zayıf östrojenik etkili izoflavonlar reseptörleri tutarak doğal östrojenle yarışırlar ve doğal östrojenlerin reseptörlere bağlanarak etki etmelerine engel olurlar. Bu mekanizma ile meme kanseri gibi hormon bağımlı kanserlerin riskini azaltırlar.
Yapılan bir çalışmada soya fasulyesi içinde bulunan genistein ve daidzeinin meme ve prostat kanseri gibi hormon bağımlı kanserlerin yanı sıra kolon kanserine karşı da koruyucu olduğu ve oluşan tümörlerin büyümesini ve ilerlemesini önlediği gösterilmiştir. Bu etkide kalsiyum ve D vitamini metabolizmasının da önemli rolü olduğu gösterilmiştir. Beslenme planlamasında soya fasulyesine de yer verilmelidir.

Brokoli, karnabahar, lahana gibi besinlerin kanser riskini azalttığı gösterilmiştir. Kanser önleyici etkileri içerdikleri glukozinat adı verilen moleküllere bağlanmıştır. Fito kimyasallar (bitkisel kimyasallar) DNA zedelenmesini baskılayan veya bloke eden enzimleri tetikler, tümör büyüklüğünü ve östrojen benzeri hormonların etkinliğini azaltarak etkinliğini gösterir.

Tüm bu bilgiler ışığında kanserden korunmak veya ilerlemesini engellemek için sağlıklı beslenme zorunluluğu görülmektedir. Özellikle daha sınırlı tüketilen sebze ve meyvelere beslenmede daha fazla yer vermek, mümkün olduğu kadar bunları çiğ tüketmek gerekir. Beslenmemizde çok yer verilen karbonhidratların (tatlı,hamur işleri, beyaz pirinç vs.) yerine mümkün olduğu kadar daha kepekli ve tahıldan zengin gıdalar tercih edilmelidir. Tüketilen yağların miktarı sınırlanmalı ve yakılarak kullanılmamalıdır. şarküteri ürünleri olarak adlandırılan salam, sosis, sucuk gibi ürünler beslenmeden uzaklaştırılmalıdır. Prebiyotik özelliği olan süt ve ürünlerine beslenmede yer verilmelidir. Ağır yağlı etlerden uzak durulmalıdır. Bunların miktarları sınırlanmalı ve fırın veya tencere gibi daha sağlıklı pişirme yöntemleri tercih edilmelidir.
En önemlisi bu beslenme alışkanlıkları hasta olmadan herkes tarafından uygulanmalıdır. Sağlıklı günler dileklerimle...

Deniz Şafak Akçayoğlu
Beslenme ve Diyet Uzmanı

Büyük Kadın Sağlığı Çalışmasının Beslenme ile İlgili Sonuçları:

Size http://www.breastcancer.org sitesinden bir tercüme aktarmak istiyorum. Diyetisyenimizin söylediklerini destekleyen geniş çaplı bir çalışmanın özeti.

Women's Health Initiative Trial Çalışmasının Beslenme ile İlgili ilk Sonuçları:

Hiç bir yemek ya da diyet programı meme kanserine yakalanmanızı engellemez. Fakat bazı gıdalar bağışıklık sisteminizi güçlendirerek vücudunuzu olabilecek en sağlıklı şekilde tutmaya yardımcı olur ve meme kanserine yakalanma riskinizi azaltır. Hiç bir yemek ya da diyet kanseri tedavi etmez. Ancak bazı gıdalar tedavinin yol açtığı yan etkilerin azaltılmasına ve tedavi sonrasında vücudun iyileşmesine yardımcı olur. Bazı beslenme seçimleri kanser tedavisinin daha etkili olmasına ya da sizi sağlıklı tutmaya yarayabilir. Diğerleri ise tehlikeli olabilir ve tedavi ve iyileşme sürecini zorlaştırabilir.

Sağlıklı kiloda olmak meme kanserine yakalanma ve tekrar ortaya çıkma riskini azaltır

Sağlıklı vücut ağırlığı meme kanserinin tekrarlama riskini azaltmaya yardımcı olur. 2005 yılında yapılan bir araştırmaya göre, meme kanseri teşhisi konduktan sonra kilo alan kadınlarda kanserin tekrar ortaya çıkma riskinde artış gözlemlenmiştir.
Sağlıklı kiloyu koruma ve kanserin ortaya çıkma riskini engelleme üzerine yapılan çalışmalar, fazla kilolu kadınlarda menapoz sonrası meme kanserinin ortaya çıkma riskinin, normal kiloda olan kadınlara göre daha fazla olduğunu göstermiştir.
Eğer sağlıklı kilonuzun kaç olması gerektiğini bilmiyorsanız, "kilonuzu belirleme" sayfasındaki ipuçları ve araçlardan faydalanabilirsiniz. Sağlıklı beslenme planı fiziksel aktivitede içermelidir. Mesela haftada 3-4 saatlik bir yürüyüşle işe başlayabilirsiniz. Eğer şu anda tedavi görüyorsanız, daha hafif bir programla başlayıp ilerleyen zamanlarda arttırabilirsiniz.

Az yağlı beslenme meme kanserinin ortaya çıkma ve yeniden nüksetme riskini düşürür

Az yağlı beslenmeyi alışkanlık haline getirmek meme kanserinin tekrarlama riskini düşürmeye yardımcı olur. Bir araştırma, günlük kalori ihtiyaçlarının sadece %25'ini yağlı besinlerden alan, özellikle önceden estrojen-reseptor-negatif meme kanseri geçirmiş kadınlarda, kanserin nüksetme riskinin düştüğünü göstermiştir.

Beslenme alışkınlarını değiştirmekten kimin daha çok etkileneceğini görmek için daha fazla araştırma yapmak gerekir, fakat hangi kanser tipini geçirmiş olursanız olun, beslenmenizdeki yağ oranını düşürmek size hatrı sayılır oranda fayda sağlayabilir. Buna ek olarak, diğer sağlıklı beslenme seçimleri kuvvetle muhtemel meyve ve sebze gibi daha az yağlı beslenmenize ve kilo vermenize yardımcı olacaktır. Bütün bu değişiklikler meme kanserinin nüksetme riskini düşürecektir.

Büyük Kadın Sağlığı Araştırması'na (Women's Health Initiative Trial )göre, menopoz geçirmiş kadınlardan az yağlı beslenenler ile normal beslenme alışkanlıklarını sürdüren kadınlar karşılaştırıldı. Araştırmacılar iki grup arasında meme kanseri riskinde önemli bir fark bulamadı. Fakat araştırmada, çok yağlı beslenen kadınların, bu alışkanlıklarını az yağlı beslenmeyle değiştirmesi durumunda kanserin ortaya çıkma riskinin azalabileceği ortaya kondu. Bu yağ-kanser ilişkisini daha fazla araştırılmalı ve çalışmalara devam edilmelidir. Yağlı beslenmeyi azaltıp meyve,sebze ve tam tahıllı bir diyet yoluna gidilmesi hem vücudun yeteri kadar desteklenlenmesine hem de genel sağlığınıza katkı sağlar. Ayrıca kilo vermeye çalışıyorsanız, az yağlı beslenme bunun içinde faydalı olacaktır.

Hiç bir yiyecek veya takviye maddesi meme kanseriyle doğrudan bağlantılı değildir

Meme kanserinin ortaya çıkma veya nüksetme riskini azaltabilecek belli bir besin ya da takviye maddesi olduğuna dair sağlam bir kanıt yoktur.
Araştırmalara göre ihtiyacınız olan gıdaları özellikle meyve, sebve ve tam tahıl gibi çeşitli yiyeceklerden alırsanız hem kendinizi çok iyi hissedersiniz hem de vücudunuzun ihtiyacı olan enerjiyi sağlamış olursunuz. İhtiyacınız olan gıdaların çoğunu yediğiniz yemeklerden alabilirsiniz. Eğer takviye maddeleri almayı düşünüyorsanız, işin uzmanı bir diyetisyene başvurmanız iyi bir fikir olacaktır. A vitamini veya folik asit gibi belirli bir maddeye daha çok ihtiyacınız olabilir. İşte bu sebeplerden, önceden meme kanseri geçirmiş veya geçirmemiş kadınlar genellikle multi vitamin veya mineral desteği alırlar. Günlük kalsiyum ihtiyacını karşılamak içinde pek çok kadının kalsiyum desteğine de ihtiyacı vardır.

Diyet ve meme kanseri ile ilgili araştırmalar halen devam etmektedir

Araştırmalar diyet, meme kanseri ve nüksetme riski araşındaki ilişkiyi incelemektedir. Kadın sağlığı araştırmasına göre az yağlı beslenmek kanser riskini azaltabilmektedir. İyi beslenerek kansere yakalanma riskini azaltmak isteyen kadınlar için bu önemli konuda daha çok araştırma yapılması gerekmektedir
Doktorlar ve diyetisyenler sabırsızlıkla "Kadınlar için Sağlıklı Beslenme ve Yaşama" (WHEL : Women's Healthy Eating and Living Study) araştırmasının sonucunu beklemektedir. Bu araştırma, meyve, sebze ve az yağlı beslenmenin meme kanserine yakalanma riskine karşı faydası olup olmayacağını incelemektedir.
Bu süre zarfında diyetisyenlerin önerileri aşağıdaki gibidir:

. Kilonuzu sağlıklı sınırlar içinde tutun. Vücut kütle indeksi, tam ve kesin bir ölçme biçimi olmasada sağlıklı kilonuzu bulmanıza yardımcı olacaktır.
. Bol bol meyve sebze tüketin.(Günde 5 kaseden fazla)
. Günlük kalori ihtiyacınızın %20den az kısmını yağlardan almaya çalışın. Böylece son derece az yağ tüketmiş olursunuz. (Normalde günlük kalori ihtiyacımızın %30-35ini yağlardan alırız.)
. Omega 3 yönünden zengin gıdalar tüketin.

Katı yağ, kırmızı et, yanmış veya tütsülenmiş gıdalardan uzak durun.
İşlenmiş gıdalar genellikle bu diyet tipine taze gıdalar kadar uymayacaktır.
İhtiyaçlarınızı karşılayacak sağlıklı bir beslenme yöntemi geliştirmek için lisanslı bir diyetisyene başvurun. Bu kişi sizin bütün tıbbi geçmişinizin, yeme alışkanlıklarınızın ve kilonuzun takibini ve incelemesini yapacaktır. Sonra diyetisyeniniz sizinle birlikte çalışarak tüm hedeflerinizi karşılayacak size özel bir diyet planı yapacaktır:

. Meme kanserine yakalanma riskini olabildiğince düşük tutmak
. İyi beslenmenizi sağlamak
. Sizi olabildiğince sağlıklı tutmak

İdeal Kilonuzu Belirleme

Vücut-Kütle İndeksi:

Kilo vermek için doktorlarınızdan onay aldıktan sonra yaşınız, boyunuz, vücut tipiniz ve hareketliliğinize göre uygun vücut ağırlığınızı belirleme hakkında onlarla konuşun.
Çoğu uzmanlar kişinin vücut ağırlığının sağlıklı sınırlar içinde olup olmadığını anlamak için DEXA taraması, vücut kütle indeksi ve bel çevresi olmak üzere bu üç ölçme yönteminden birini kullanırlar.

DEXA Taraması:

Genellikle osteoporoz testi için kullanılır. Kas kütlesi ve vücuttaki yağ oranını ölçmek için en iyi yoldur. Meme görüntüleme merkezlerinin çoğunda bu hizmet makul bir fiyat çerçevesinde sunulmaktadır. Doktorunuz kemik sağlığınızı test etmek içinde bu taramayı isteyebilir. Aynı zamanda bu tarama ile vücut yapınızda kontrol edilebilir.

Vücut kütle ideksi ( Body-Mass Index): Hem kadınlar hem erkekler için vücuttaki yağ oranını ölçmekte kullanılan güvenilir bir yöntemdir. Fakat Bazı limitleri vardır:

Atletler veya sporcular gibi kas yoğunluğu fazla insanlarda yağ oranını olduğundan fazla gösterebilir.
Yaşlılar veya kas kütlesinde kayıp olan insanlarda ise yağ oranını olduğundan az gösterebilir.
İnternette Uluslararası Sağlık Enstitüsüne ait Vücut kütle indeksi hesaplayıcısı ve tablolar mevcuttur. Bunları kullanarak vücudunuzdaki yağ oranını heseplayabilirsiniz:

Tablolar: http://goo.gl/6ZyrJR

Kategori -> Vücut-Kütle İndeksi
Zayıf -> 18.5 altı
Normal -> 18.5 - 24.9 arası
Fazla Kilolu -> 25.0 - 29.9 arası
Obez -> 30 ve üstü

Bel çevresi: Bir mezura yardımıyla bel çapınız ölçülür. Karın bölgenizdeki yağları ölçmek için iyi bir yöntemdir. Bel çevresi kadınlarda 90cm'den erkeklerde ise 100 cm'den az olmadır.

Op. Dr. Sevil Öz


Reklamlar